OKB (Obsesif Kompulsif Bozukluk) İçin Kısa Bir Rehber | Kendine Yardım Rehberi

okb

Merhaba, bu kısa rehberde Obsesif Kompulsif Bozukluk ile yaşamanın ne anlama geldiğini, neden sürdüğünü ve en çok merak edilen sorulardan biri olan “Takıntı nasıl geçer?” sorusuna Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) perspektifinden yanıtlar bulmanı amaçlıyorum. – Sakarya Uzman Klinik Psikolog Bera Gündoğdu

OKB nedir, nasıl geçer? Belirtileri nelerdir? Takıntılı düşünceler neden gelir? Zihnim neden susmaz? Kontrol etmeden, sormadan, temizlemeden rahatlayamıyorum; bu normal mi? Bir hastalık mı, yoksa herkesin yaşadığı bir şey mi?

Tüm bu sorulara tatmin edici yanıtlar bulmanızı hedefliyorum.

Eğer takıntılar, zorlantılar veya tekrarlayan düşünceler hayatının merkezine yerleşmeye başladıysa, bu rehber senin için bir başlangıç noktası olabilir. Online ya da yüz yüze Sakarya’da psikolog desteği arıyorsan benimle iletişime geçebilirsin.

Bu rehberde şu sırayı izleyeceğiz:
OKB nedir? → Nasıl sürer? → Neyi çözmeye çalışırken neyi besleriz? → Nasıl azalır veya ortadan kaldırılır?

OKB (Obsesif Kompulsif Bozukluk) Nedir?

Tanım kitaplarını bir kenara bırakalım ve en sade haliyle bakalım:

→ Zihne istemsizce gelen düşünceler (obsesyonlar)
→ Bu düşüncelerin yarattığı yoğun rahatsızlık
→ Rahatlamak için yapılan davranışlar veya zihinsel eylemler (kompulsiyonlar)

Obsesyonlar;

  • “Ya birine zarar verirsem?”

  • “Ellerim kirli olabilir.”

  • “Kapıyı kilitledim mi emin değilim.”

  • “Aklıma gelen bu düşünce kötü biri olduğumu mu gösteriyor?”

Kompulsiyonlar ise bu rahatsızlığı azaltmak için yapılan şeylerdir:
kontrol etme, yıkama, tekrar etme, sayma, dua etme, içinden telafi etme, güvence arama gibi.

Buradaki önemli nokta şudur:
Sorun düşüncenin gelmesi değil, düşünceye verdiğin anlam ve onunla baş etme şeklidir.

OKB Neden Olur?

Öncelikle şu bilinmelidir ki,

Her insanın zihnine tuhaf, rahatsız edici, hatta korkutucu düşünceler gelir.
Fakat obsesyonlardan ve kompulsiyonlardan muzdarip olan kişileri farklı kılan şey, bu düşüncelerin tehlikeli, anlamlı veya kontrol edilmesi gereken düşünceler olarak yorumlanmasıdır.

Basit bir örnekle:

  • “Aklıma bu düşünce geldi, demek ki tehlikeliyim.”

  • “Bu düşünce varsa, mutlaka bir şey yapmalıyım.”

  • “Emin olana kadar kontrol etmeliyim.”

Bu yorumlar → yoğun kaygı, suçluluk veya iğrenme duygusu yaratır.
Bu duygudan kurtulmak için yapılan her kompulsiyon ise kısa süreli rahatlama sağlar, ama uzun vadede OKB döngüsünü güçlendirir.

OKB Döngüsü 

Takıntılı düşünceler ve onların yarattığı olumsuz duyguları rahatlatma döngüsü şu şekilde işlemektedir:

Tetikleyici durum
→ Obsesif düşünce
→ “Bu düşünce tehlikeli” yorumu
→ Yoğun rahatsızlık
→ Kompulsiyon (davranış veya zihinsel eylem)
→ Geçici rahatlama
→ Bir dahaki sefer düşünce daha güçlü gelir

Bu nedenle, sorun takıntıların yarattığı duyguları  “rahatlamak istemek” değil;
rahatlamak için seçilen yolun sorunu beslemesidir.

Kompulsif/Tekrarlayıcı Davranışlar ve Ritüeller Ne Zaman Sorun Haline Gelir?

Şu noktada artık bir sorun haline gelmiştir diyebiliriz:

  • Gün içinde ciddi zaman kaybına yol açıyorsa

  • “Yapmazsam rahatlayamıyorum” hissi varsa

  • Zihinsel yorgunluk ve suçluluk artıyorsa

  • Davranışlar mantıksız olduğunu bilsen bile devam ediyorsa

  • Hayatını daraltmaya başladıysa

Burada kritik soru şudur:
“Bu davranışı gerçekten tehlikeyi önlemek için mi yapıyorum, yoksa kaygımı azaltmak için mi?”

OKB Nasıl Geçer?

Çözüm, obsesyonları yok etmeye çalışmak veya istenmeyen düşüncelerin zihne hiç gelmemesini sağlamak değildir.
Aksine, O düşünceler zihne geldiğinde uygun biçimde, çarpıtılmadan kabul edilmelidir.
Alternatif yol, zihnin ürettiği içeriğe karşı verdiğin tepkileri değiştirmektir. 

  • Düşünceleri kontrol etmeye çalışmayı bırakmak

  • “Bu düşünce ne anlama geliyor?” inancını sorgulamak

  • Kompulsiyonlara alternatif tepkiler geliştirmek

  • Kaygıyla kaçmadan kalabilmeyi öğrenmek

  • Belirsizliğe tahammülü artırmak

Yani, istenmeyen düşüncelerin zihne gelmesi değil,
geldiğinde orada karşılanma şekli ne kadar misafir olacağının belirleyicisi ise,
o düşünce büyük bir tehdit olarak görülmeden kalmasına izin verildiğinde,
daha baş edilebilir hale gelir.

Ve zamanla:
Düşüncelerin tek başına zararsız olduğunu gördükçe, seninle uğraşma gücü zayıflar.

Son Söz

Obsesif Kompulsif Bozukluk; zayıflık, irade eksikliği veya “kişilik sorunu” değildir.
Anlaşılabilir, formüle edilebilir ve çalışılabilir bir sorun alanıdır.

Eğer OKB belirtileri, takıntılı düşünceler veya zorlantılar ile tek başına mücadele etmeye çalışıyorsan, bunu yapmak zorunda değilsin. Pek çok kişi için psikoterapi desteği süreci daha sürdürülebilir ve iyileştirici hale getirir.

Bu süreçte benden destek almak istersen, iletişim kanallarım üzerinden ya da 0507 760 4475 numaralı telefon üzerinden benimle iletişime geçerek ücretsiz ön görüşme için randevu oluşturabilirsin.

Sakarya’da yüz yüze ve online terapi hizmeti sunuyorum.

Email: psk.beragundogdu@gmail.com                                                                                                                                                                                                        Tel.: 0507 760 4475                                                                                                                                                                                                                              Instagram: instagram.com/psk.beragundogdu

Uzman Klinik Psikolog
Bera Gündoğdu

Unutmayın:
İnsan, anlaşıldığı yerde iyileşir.