Panik Atak İçin Kısa Bir Rehber | Kendine Yardım Rehberi

Bu rehberde panik atağın nasıl ortaya çıktığını, nasıl sürdüğünü ve neden kendi kendine geçmediğini ve kendinize nasıl yardımcı olabileceğinizi ele alacağız. Ayrıca, Sakarya psikolog desteği arıyorsanız bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Panik atak nedir?                    Panik atak neden olur?
Neden “durduk yere” geliyormuş gibi hissedilir?
Panik atak geçirmek kontrol kaybı, delirme ya da ciddi bir fiziksel hastalık anlamına gelir mi?
Ve en çok sorulan soru: Panik atak nasıl geçer?

Panik atakta sorun çoğu zaman yaşanan bedensel belirtiler değil; bu belirtilerin ne anlama geldiğine dair zihinde kurulan açıklamalardır. 

Eğer panik atağın hangi mekanizmalarla devam ettiğini anlarsan, onun üzerindeki etkisi de belirgin biçimde azalır.

Panik Atak Nedir?

Tanısal tanımları bir kenara bırakacak olursak, panik atak; bedenin tehlike varmış gibi alarm sistemini devreye soktuğu, ancak ortada gerçek bir dış tehdit bulunmayan durumlardır.

Bu alarm sırasında;

• kalp atışı hızlanır,
• nefes değişir,
• baş dönmesi, sersemlik, titreme, uyuşma gibi belirtiler ortaya çıkar,
• zihinde “bir şey oluyor” hissi belirir.

Bu noktada kritik olan şudur:
Panik atakta ortaya çıkan bedensel belirtiler, fizyolojik olarak zararlı değildir.
Sorun, bu belirtilerin nasıl yorumlandığıdır.

Panik Atakta Neden Olur?

Panik atakta genellikle küçük ve normal bir bedensel değişimle süreç başlar.
Bu değişim çoğu zaman herkesin gün içinde yaşayabileceği türdendir; örneğin kalbin biraz hızlanması, nefesin fark edilmesi ya da başın hafif dönmesi gibi.

Ancak panik döngüsünü başlatan şey bu duyumun kendisi değil, bu duyuma verilen anlamdır.

Örneğin:

• “Kalbim hızlandı” → “Kalp krizi geçiriyorum olabilir.”
• “Başım dönüyor” → “Bayılacağım.”
• “Nefesimi fark ediyorum” → “Boğulacağım.”

Bu yorumlar bedende daha fazla alarm yanıtını tetikler ve belirtiler kısa sürede artar.

Panik Atağı Sürdüren Döngü (BDT + Metakognitif Çerçeve)

Bu süreci adım adım ele alalım:

Öncelikle bir bedensel duyum ortaya çıkar.
Bu duyum, zihinde tehlike içeren bir otomatik düşünce ile yorumlanır.
Bu düşünce, yoğun korku ve kaygıya yol açar.
Kaygı arttıkça bedensel belirtiler de şiddetlenir.
Birey bu yoğunluğu azaltmak için kaçma, güvence arama, dikkatini bedenden uzaklaştırma gibi davranışlara yönelir.

Bu noktada panik atağı sürdüren ikinci ve daha kritik bir katman devreye girer:
metakognitif inançlar, yani kişinin panik ve kaygı hakkındaki inançları.

Panik Atakta Metakognitif İnançlar

Panik atakta sorun yalnızca “şu an kötü bir şey oluyor” düşüncesi değildir.
Asıl sürdürücü olan, bu kaygı ve panik halinin kontrol edilemez ve tehlikeli olduğuna dair inançlardır.

Sıklıkla görülen metakognitif inançlar şunlardır:

• “Bu panik duygusu kontrolden çıkabilir.”
• “Böyle devam ederse kendime zarar verebilirim.”
• “Bu belirtiler zihnimi bozuyor.”
• “Bu kaygıyı kontrol etmezsem felaket olur.”

Bu inançlar, panik atağın kendisinden çok daha fazla korku yaratır.
Kişi artık sadece panik yaşamaktan değil, panik yaşamasının sonuçlarından korkmaya başlar.

Bu da şu sonucu doğurur:

• bedeni sürekli izleme,
• belirtileri bastırmaya çalışma,
• panik gelmesin diye sürekli tetikte olma.

Ve panik döngüsü güçlenir.

Panik Atak Ne Zaman Problem Haline Gelir?

Tek bir panik atak yaşamak başlı başına bir bozukluk değildir.
Panik atağı problem haline getiren şey, zamanla kişinin:

• “ya tekrar olursa” düşüncesiyle yaşaması,
• bedensel duyumlara aşırı hassasiyet geliştirmesi,
• panik yaşayabileceği ortamlardan kaçınmasıdır.

Bu noktada artık kişinin hayatını yöneten şey panik atağın kendisi değil, panik atağın ihtimalidir.

Panik Atak Nasıl Geçer?

Panik atakta amaç;

• belirtileri bastırmak,
• panik gelmemesini sağlamak,
• bedeni sürekli kontrol altında tutmak değildir.

Amaç;
bedensel duyumların tehlikeli olmadığı bilgisini zihinsel ve deneyimsel olarak öğrenmektir.

Bu süreçte:

• bedensel duyumlara verilen felaket yorumları ele alınır,
• panik hakkındaki metakognitif inançlar sorgulanır,
• güvenlik davranışları kademeli olarak azaltılır,
• panik hissinin gelip geçici olduğu deneyimlenir.

Zamanla kişi şunu fark etmeye başlar:
Panik geldiğinde bir şey yapmak zorunda değildir, çünkü panik kendi kendine düşer.

Sonuç

Panik atak, kontrol kaybı ya da tehlike değildir.
Ancak panik atağı tehlikeli olarak yorumlamak, onu kalıcı hale getirir.

Kaygı ve panik hakkındaki inançlar değiştikçe,
panik atağın sıklığı ve şiddeti azalır,
beklenti kaygısı çözülür
ve döngü kırılır.

Eğer panik atak şikayetleri yaşıyorsan, bunu tek başına taşımak zorunda değilsin.
Birçok kişi için psikoterapi, bu döngüyü fark etmek ve değiştirmek için etkili bir yoldur.

İnsan, anlaşıldığı yerde iyileşir.

Uzman Klinik Psikolog Bera Gündoğdu

Email: psk.beragundogdu@gmail.com                                                                                                                                                                                          Tel.: 0507 760 4475                                                                                                                                                                                                                            Instagram: instagram.com/psk.beragundogdu

Unutmayın, insan anlaşıldığı yerde iyileşir.  

Panik atak şikayetleriniz için online veya Sakarya psikolog desteği için yüz yüze randevu için iletişime geçebilirsiniiz.

Bu süreçte benden destek isterseniz iletişim adreslerimizden herhangi biri aracılığıyla veya 05077604475 numaralı telefon üzerinden iletişime geçerek ücretsiz ön görüşme için randevu oluşturabilirsiniz.

| Sakarya Klinik Psikolog Bera Gündoğdu, yüz yüze ve online psikolog desteği.