Travma Sonrası Stres (TSSB) İçin Kısa Bir Rehber | Kendine Yardım Rehberi
Merhaba, bu kısa rehberde travma sonrası stresin hayatına etkilerini nasıl anlamlandırabileceğini ve bu döngünün içinden nasıl çıkabileceğini ele alacağız.
Ne oluyor, neden oluyor ve en sık sorulan soru olan “ne yapmalıyım?” sorularına yanıt bulmanı amaçlıyorum. Ayrıca, bu konuda online terapi veya yüz yüze Sakarya psikolog desteği arıyorsanız bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Travma nedir?
Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) nedir?
Travma belirtileri nelerdir?
Travmanın etkileri kendi kendine geçer mi?
Travma izleri nasıl iyileşir?
Travma, sanıldığından çok daha yaygındır ve etkileri yalnızca olayın yaşandığı anla sınırlı kalmaz. Travma olayın kendisi değil, kişinin olaydan nasıl etkilendiğidir. Sizde bıraktığı yaradır.
Travma Nedir?
Travma; kişinin başa çıkma kapasitesini aşan, yoğun korku, çaresizlik veya dehşet duygusu yaratan olaylar sonrası ortaya çıkan psikolojik etkiler bütünüdür. Trafik kazaları, doğal afetler, şiddet, istismar, ani kayıplar, ağır hastalıklar travmatik yaşantılar arasında sayılabilir. Ayrıca, ebeveyniniz veya çocukluğunuzda size yakın büyükler tarafından maruz bırakıldığınız duygusal ve fiziksel istismar veya ihmaller travmatik yaşantılar olarak kabul edilmektedir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Nedir?
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB), travmatik bir olaydan sonra ortaya çıkan ve kişinin günlük yaşamını belirgin biçimde zorlaştıran bir ruhsal durumdur. Travmadan haftalar, aylar hatta yıllar sonra bile görülebilir.
TSSB yaşayan kişiler genellikle “olay bitti ama ben bitiremedim” hissini tarif eder.
Travma ve TSSB Belirtileri Nelerdir?
Travma belirtileri kişiden kişiye değişse de en sık görülen belirtiler şunlardır:
Travmatik olayı tekrar tekrar hatırlama, istemsiz anılar
Kabuslar ve uykuda huzursuzluk
Olayı hatırlatan durumlardan kaçınma
Sürekli tetikte olma, irkilme
Yoğun kaygı, öfke patlamaları
Duygusal uyuşma, boşluk hissi
Odaklanma ve hafıza sorunları
Bedensel belirtiler (çarpıntı, mide sorunları, kas gerginliği)
Bu belirtiler uzun süre devam ediyorsa ve işlevselliği bozuyorsa profesyonel destek gereklidir.
Travma Kendi Kendine Geçer mi?
Bu, en sık sorulan ve en yanlış anlaşılan sorulardan biridir.
Bazı kişiler travmatik bir olaydan sonra zamanla toparlayabilir. Ancak travma “unutularak” ya da “zamanla alışılarak” her zaman iyileşmez. Travma, esasen anlamlandıramamak demektir. İşlenmeyen travma, anksiyete bozuklukları, depresyon, panik atak ve ilişki problemleriyle bağlantılı hale de gelebilir.
Travmanın bastırılması değil, işlenmesi gerekir.
Travma Beyni Nasıl Etkiler?
Travma sırasında beyin hayatta kalmaya odaklanır. Bu süreçte mantıkla ilişkili alanlar baskılanırken, alarm sistemi aşırı çalışır. Bu nedenle kişi tehlike geçmiş olsa bile beden ve zihin hala tehdit varmış gibi tepki verebilir.
Bu durum “zayıflık” değil, biyolojik bir stres yanıtıdır.
Travma Nasıl İyileşir?
Travmanın iyileşmesi mümkündür. Etkili bir iyileşme süreci genellikle şu unsurları içerir:
Güvenli bir terapötik ilişki
Travmaya uygun psikoterapi yöntemleri
Duyguların düzenlenmesini öğrenme
Beden farkındalığının yeniden kazanılması
Olayın zihinde yeniden anlamlandırılması
Travma odaklı bilişsel davranışçı terapi (BDT), EMDR ve benzeri bilimsel olarak etkililiği kanıtlanmış yöntemler bu alanda sık kullanılır.
Travma ile Başa Çıkmak İçin Kendinize Yardım Önerileri
Profesyonel destek anahtardır; ancak günlük hayatta uygulanabilecek bazı destekleyici adımlar da vardır:
1. Belirtilerinizi küçümsemeyin
“Geçmişte kaldı” demek belirtileri ortadan kaldırmaz.
2. Bedeni sakinleştirmeyi öğrenin
Nefes egzersizleri, yavaşlama ve beden farkındalığı çalışmaları sinir sistemini regüle eder.
3. Kaçınmayı fark edin
Bu yaşantının hayatınıza etkilerinden bazıları kaçınmalarınız olabilir. Sizde bıraktığı düşünceler, duygular, davranış kalıpları sizi bazı girişimlere başlamaktan, bazı yerlere girmekten, bazı durumlardan alıkoyuyor olabilir. Kaçınma kısa vadede rahatlatır, uzun vadede travmayı besleyebilir. Hayatınızı zorlaştırabilir.
4. Kendinizi suçlamayın
Travmatik tepkiler bir tercih değil, otomatik yanıtlardır. Bedeniniz ve zihniniz sizi korumak üzere programlıdır. Bedeniniz bir tepki veriyorsa, o anda o haliniz için muhtemelen en iyi baş etme biçimi odur. Terapi yöntemleri, sizin için daha iyi baş etme yöntemlerini keşfetmek üzerine geliştirilmiştir.
5. Destek aramaktan çekinmeyin
Travma tek başına taşınmak zorunda değildir. Hep söylediğim bir şey, “İnsan anlaşıldığı yerde iyileşir.”
Ne Zaman Psikoloğa Başvurmalısınız?
Aşağıdaki durumlarda psikolojik destek almak önemlidir:
Belirtiler 1 aydan uzun sürüyorsa
Günlük işlevsellik etkileniyorsa
Kaygı, panik atak veya depresyon eşlik ediyorsa
İlişkilerde belirgin bozulmalar varsa
Travma, yani yaralar dönüştürülebilir ve yardım almak bir zayıflık değil, güç göstergesidir.
Eğer travmatik yaşantılarınızın hayatınıza, psikolojinize etkilerini hissediyorsanız tek başınıza baş etmek zorunda değilsiniz.
Psikoterapi, pek çok kişi için iyi bir yoldur.
Uzman Klinik Psikolog Bera Gündoğdu
Email: psk.beragundogdu@gmail.com Tel.: 0507 760 4475 Instagram: instagram.com/psk.beragundogdu
Unutmayın, insan anlaşıldığı yerde iyileşir.
Bu süreçte benden destek isterseniz iletişim adreslerimizden herhangi biri aracılığıyla veya 05077604475 numaralı telefon üzerinden iletişime geçerek ücretsiz ön görüşme için randevu oluşturabilirsiniz.
| Sakarya Klinik Psikolog, yüz yüze ve online psikolog desteği.